آینده بازیافت در ایران؛ چرا پلیمرهای دارویی ارزشمندترین هدف چرخه بازیافت شده‌اند؟

مدت‌ها بازیافت در ایران محدود به بطری‌های نوشابه و بسته‌بندی‌های مصرفی بود، اما از سال ۱۴۰۳ روند جدیدی شکل گرفته: ورود پلیمر های دارویی و صنعتی به چرخه بازیافت هدفمند. این روند نه‌تنها اقتصادی است بلکه از لحاظ زیست‌محیطی نیز یکی از مهم‌ترین تحولات صنایع پلاستیک کشور محسوب می‌شود.

🔍 وضعیت فعلی بازیافت پلیمرهای دارویی در ایران

در حال حاضر، اکثر زباله‌های بیمارستانی و داروسازی مستقیماً سوزانده یا دفن می‌شوند. با این حال، چند شرکت بازیافت نوآور در اصفهان و کرج توانسته‌اند با استفاده از سیستم‌های تفکیک حرارتی و شناسایی گریدهای PP، HDPE و PET دارویی، حدود ۳۰٪ مواد قابل استفاده مجدد را از جریان زباله صنعتی جدا کنند.

شرکت‌هایی مانند پارس زیست پلیمر و گلسان‌پک در حال آزمایش فناوری‌هایی هستند که اجازه می‌دهد پلیمرهای دارویی پس از استریل‌سازی دوباره در تولید بسته‌بندی دارویی با مصارف غیرمستقیم استفاده شوند.

⚙️ فناوری‌های مورد استفاده در بازیافت دارویی

1. Depyrogenation Recycling: حذف آلودگی‌های زیستی با دمای ۲۵۰ تا ۳۰۰ درجه.
2. Spectro Sorting: جداسازی با طیف‌سنج نوری برای تفکیک دقیق پلیمرهای مشابه.
3. Thermo‑Regranulation: ذوب و اصلاح شاخص جریان مذاب (MFI) برای استفاده ثانویه در ظروف غیرتماسی.

🧪 چالش‌های قانونی و ایمنی

• بر اساس مقررات داخلی، بازیافت مواد در تماس مستقیم با دارو ممنوع است مگر با تأیید سازمان غذا و دارو.
• در اروپا، استاندارد EU GMP Annex 15 این اجازه را فقط در صورت انجام تست depyrogenation کامل می‌دهد.
• چالش اصلی در ایران، نبود زیرساخت آزمایشگاهی برای تأیید مهاجرت شیمیایی مواد بازیافتی است.

💰 جنبه اقتصادی و فرصت صادرات

پلیمرهای گرید دارویی (Pharma Grade Resin) پس از بازیافت با خلوص بالاتر از ۹۵٪ می‌توانند تا سه برابر قیمت مواد خام بازیافتی معمولی به فروش برسند.

چین، هند و ترکیه در حال واردات پلیمرهای بازیافتی دارویی برای ساخت بسته‌بندی‌های درجه دو (Secondary Packaging) هستند. ایران نیز با دسترسی به خوراک پتروشیمی ارزان، پتانسیل تبدیل به قطب صادراتی منطقه را دارد.

🌍 نگاه آینده

با تصویب طرح‌های جدید محیط‌زیستی وزارت صمت در سال ۱۴۰۵، انتظار می‌رود واحدهای بازیافت دارویی تحت نظارت پتروشیمی‌ها به‌صورت رسمی مجوز بگیرند. اگر این مسیر ادامه یابد، تا سال ۱۴۰۷ ایران قادر خواهد بود بیش از ۵۰ هزار تُن پلیمر دارویی بازیافتی تولید کند—رقمی که می‌تواند جایگاه کشور را در بازار خاورمیانه تغییر دهد.